De menselijke psyche die gekker is op complotten dan op feiten
Het onderzoeksteam van psycholoog Karen Douglas vatte in een artikel uit 2017 de motieven voor complotdenken samen in drie.
Het eerste is epistemisch (de wereld willen begrijpen), het tweede existentieel (je veilig willen voelen en controle willen hebben), het derde sociaal (jezelf en je eigen groep positief willen zien).
"Geen archeologisch bewijs" voelt als studeren voor een examen, "Aliens hebben de piramides gebouwd" voelt als een film. Wat blijft er hangen? De film natuurlijk. Daarom wordt de theorie van de oude astronauten al decennia uitgemolken op documentairezenders. De waarheid is saai, fictie is leuk. Daarom worden feiten vergeten en overleeft alleen fictie.
Bij een driehoekig logo denken we aan de Illuminati, en als een beroemdheid met een hand een oog bedekt, zijn we zeker dat het een teken van een geheim genootschap is. Dingen die eigenlijk niets met elkaar te maken hebben, plakt het brein automatisch aan elkaar. Dat is apofenie. Omdat de voorouders die bij geritsel in het struikgewas "Een roofdier!" riepen en wegvluchtten, eerder overleefden dan zij die "Het zal de wind zijn" dachten, hebben we het instinct geërfd om toeval niet als toeval te laten passeren. De vaste uitspraak van complotdenkers, "Toeval bestaat niet", is eigenlijk de standaardinstelling van het brein.
De echte oorzaken van economische crises, oorlogen en pandemieën zijn tientallen verstrengelde factoren en moeilijk te begrijpen. Maar met één zin, "Alles is beraamd door een schaduwregering", is de wereld in één klap geordend. Daarom zijn complottheorieën over een wereldregering zoals de Deep State of NWO zo hardnekkig. Een eenvoudige leugen verteert beter dan een complexe waarheid. Zelfs de bewering dat er volgchips in vaccins zitten volgt hetzelfde principe. Want het perst grote technologie en een onrustige wereld samen in één regel: "Zij willen ons besturen".
"NASA verbergt de vervalsing van de maanlanding, de media zwijgen, het publiek wordt bedrogen, en alleen ik ken de waarheid." Deze structuur op zich is een drug. Ze geeft tegelijk een gevoel van superioriteit en van verbondenheid. Dat de maanlandingscomplotdenkers al meer dan een halve eeuw niet verdwijnen, komt niet doordat ze bewijs hebben, maar doordat je je op het moment dat je het gelooft een deel van een "wakkere minderheid" voelt.
Het ene is het algoritme. Zoals altijd de wortel van alle kwaad.
Schokkende content die woede opwekt en een plotwending heeft, rijdt mee op het algoritme en slokt de views op. Als je bij een complot alleen de feiten weglaat, trekt het kliks en wordt plezier geld.
Het andere is herhaling.
Als je hetzelfde honderd keer hoort, ga je los van het bewijs denken "er zal wel iets van waar zijn". Dat is het illusoire-waarheidseffect.
Lees het origineel (Koreaans) →
Het eerste is epistemisch (de wereld willen begrijpen), het tweede existentieel (je veilig willen voelen en controle willen hebben), het derde sociaal (jezelf en je eigen groep positief willen zien).
Ten eerste, het brein houdt van verhalen.
"Geen archeologisch bewijs" voelt als studeren voor een examen, "Aliens hebben de piramides gebouwd" voelt als een film. Wat blijft er hangen? De film natuurlijk. Daarom wordt de theorie van de oude astronauten al decennia uitgemolken op documentairezenders. De waarheid is saai, fictie is leuk. Daarom worden feiten vergeten en overleeft alleen fictie.
Ten tweede, zodra het brein punten ziet, trekt het een lijn.
Bij een driehoekig logo denken we aan de Illuminati, en als een beroemdheid met een hand een oog bedekt, zijn we zeker dat het een teken van een geheim genootschap is. Dingen die eigenlijk niets met elkaar te maken hebben, plakt het brein automatisch aan elkaar. Dat is apofenie. Omdat de voorouders die bij geritsel in het struikgewas "Een roofdier!" riepen en wegvluchtten, eerder overleefden dan zij die "Het zal de wind zijn" dachten, hebben we het instinct geërfd om toeval niet als toeval te laten passeren. De vaste uitspraak van complotdenkers, "Toeval bestaat niet", is eigenlijk de standaardinstelling van het brein.
Ten derde, het brein is lui.
De echte oorzaken van economische crises, oorlogen en pandemieën zijn tientallen verstrengelde factoren en moeilijk te begrijpen. Maar met één zin, "Alles is beraamd door een schaduwregering", is de wereld in één klap geordend. Daarom zijn complottheorieën over een wereldregering zoals de Deep State of NWO zo hardnekkig. Een eenvoudige leugen verteert beter dan een complexe waarheid. Zelfs de bewering dat er volgchips in vaccins zitten volgt hetzelfde principe. Want het perst grote technologie en een onrustige wereld samen in één regel: "Zij willen ons besturen".
Ten vierde, het brein wil bijzonder zijn.
"NASA verbergt de vervalsing van de maanlanding, de media zwijgen, het publiek wordt bedrogen, en alleen ik ken de waarheid." Deze structuur op zich is een drug. Ze geeft tegelijk een gevoel van superioriteit en van verbondenheid. Dat de maanlandingscomplotdenkers al meer dan een halve eeuw niet verdwijnen, komt niet doordat ze bewijs hebben, maar doordat je je op het moment dat je het gelooft een deel van een "wakkere minderheid" voelt.
Het algoritme zelf houdt van complotten.
Het ene is het algoritme. Zoals altijd de wortel van alle kwaad.
Schokkende content die woede opwekt en een plotwending heeft, rijdt mee op het algoritme en slokt de views op. Als je bij een complot alleen de feiten weglaat, trekt het kliks en wordt plezier geld.
Het andere is herhaling.
Als je hetzelfde honderd keer hoort, ga je los van het bewijs denken "er zal wel iets van waar zijn". Dat is het illusoire-waarheidseffect.
