Krijg je een vriend of partner, bereid je dan voor op verraad

Ik heb genoeg geleefd: iedereen maakt uiteindelijk ruzie en gaat uiteindelijk uit elkaar.

Je geeft een fortuin uit aan bijles en je kinderen lopen van huis weg, echtparen scheiden, vrienden verraden of bedriegen je. Ook zonder zulke uitersten komen, als je lang samen bent, de gebreken van iemand onvermijdelijk naar boven. Wat je eerst niet zag, zie je na verloop van tijd allemaal. Relaties die voor altijd aan jouw kant zullen staan, bestaan er, koel gezegd, nauwelijks.

De mens ervaart van nature wat hij verloor tientallen of honderden keren groter dan wat hij ontving; de maatstaven van goed en kwaad verschillen per generatie, geslacht en klasse; er zijn vergissingen; en ook wetten of de omgeving zelf kunnen structuren zijn die ruzie maken.

Toch kun je niet leven zonder iemand te helpen en zonder iemand lief te hebben. Dat is misschien veilig, maar het is geen menselijk leven. En hier ontstaat het dilemma.

Ten eerste: als je liefhebt, gaat de sleutel over

Als je liefhebt, of zelfs alleen al als je dichterbij komt, gaan je persoonlijke gegevens open.

Je ziet elkaar elke dag, appt elke dag, zit op elkaars lip en doet misschien zelfs zaken samen: hoe zou dat niet overgaan? Op een gegeven moment kent die persoon mijn privéleven beter dan ikzelf. Mijn zwakke plekken, mijn financiële situatie, dingen die ik zomaar zei, de mensen over wie we samen roddelden, foto's, jaren aan gespreksgeschiedenis. Als het goed gaat, is dat allemaal het bewijs van intimiteit. Het zijn onze herinneringen, ons bezit.

Het probleem is het moment waarop de relatie kantelt. Op het moment dat je ruzie krijgt, er vreemdgegaan wordt of je uit elkaar gaat om geld, verandert dezelfde data van karakter. Herinneringen worden bewijsmateriaal, intimiteit wordt een wapen. Spullen geef je bij een breuk gewoon terug, maar informatie, herinneringen en gegevens kun je niet terughalen. Ze blijven zoals ze zijn in het hoofd en de telefoon van de ander.

En zo komt het ergste geval. Er worden roddels verspreid, zwakke plekken worden gebruikt om aangifte te doen. Als er een groot vermogen op het spel staat, blijft het niet bij één aanklacht. Hoger beroep, cassatie, de Hoge Raad, en daarbij nog een civiele zaak. Je brengt de rest van je leven door in de rechtszaal tegenover de persoon van wie je ooit het meest hield. De persoon die het dichtst bij je stond, wordt de gevaarlijkste.

Ten tweede: het dilemma van liefde en oorlog

AI zegt: geef je achilleshiel en je laatste sleutel niet uit handen. Maar je kunt niet alleen liefde geven zonder de sleutel te geven. Het huwelijk zelf bestaat niet zonder dat je de sleutel overdraagt. Elke dag samen zijn met je hart open en je gegevens dicht is onmogelijk. En als je uit angst voor de sleutel de liefde opgeeft, blijft alleen een veilige eenzaamheid over.

Ook als je een goed mens wilt kiezen: ieders ethische maatstaf verschilt. En wie laat als eerste zijn kwade kant zien? Iedereen zal eruitzien als een engel. We leven in een wereld waarin zelfs Samsung technologie via vertrouwde werknemers aan China kwijtraakt. Het hart is niet te zien. Dus vooraf onderzoeken en eruit filteren heeft eigenlijk ook zijn grenzen.

Zo lijkt het leven uiteindelijk in drie richtingen te stromen. (1) Niemand binnenlaten en veilig alleen leven, (2) liefhebben in spanning en je bij iedereen die je ontmoet voorbereiden op verraad, (3) of alles openzetten en vrijuit liefhebben, om ooit in het moeras van de oorlog terecht te komen.

Uiteindelijk is de enige weg die een mens kan gaan de middelste: liefhebben terwijl je je voorbereidt op verraad.

Ten derde: als je iemand ontmoet, bereid je dan voor op verraad

Toen ik op mijn leven terugkeek en naar de mensen om me heen keek, zag ik dat een heel leven was volgesmeerd met verraad.

Daarom zeg ik vaak: "Als je begint te studeren, bereid je dan meteen voor op werk", "Als je werk hebt, bereid je dan voor op een volgende baan", "Als je verkering krijgt, houd dan rekening met een aangifte".

Natuurlijk moet je beschermen wat beschermd moet worden. Heb lief en houd één plek over waar je weer kunt opstaan als je instort. Maar tot daar. De rest: geef het.

Ook Jezus gaf het op. Religieuze leiders die zeiden God lief te hebben, wilden Hem doden, en hoewel Hij wist dat Judas Iskariot Hem zou verraden, waste Hij diens voeten. Als zelfs God niets kon doen tegen menselijk verraad, wat kunnen wij dan? Ben jij soms beter dan God?

Alleen: liefhebben zonder verraad te kennen is naïviteit, en de liefde afsluiten uit angst voor verraad is lafheid. Alles weten van verraad, beschermen wat beschermd moet worden, en toch liefhebben. Dat is een mooi leven.