Waarom waarzeggers de aandelenmarkt niet kunnen voorspellen

1. Als ze de toekomst zien, waarom vragen ze dan geld voor een consult?

Een waarzegger die de toekomst ziet, hoeft niet eens de koersen van morgen te raden. Als hij alleen al beter dan anderen, met regelmaat, zou raden of de markt stijgt of daalt, of welke sector gaat opkomen, zou hij een enorm beleggingsvoordeel hebben. Ook een klein voordeel groeit, lang genoeg herhaald, aan met samengestelde rente.

Maar als ze zo'n vermogen hebben, waarom zitten ze dan de hele dag consulten te verkopen? De echte vraag is: waarom vertaalt het vermogen om de toekomst te zien zich niet in herhaalbare resultaten op de financiële markten? Uitspraken als "er komt een grote verandering" kun je achteraf naar believen anders uitleggen. Maar het rendement op een rekening blijft als getal staan.

2. Experts en katten — een korte reeks treffers is geen bewijs

Psycholoog Philip Tetlock verzamelde ongeveer 20 jaar lang de voorspellingen van 284 experts. Hun gemiddelde voorspelkracht was soms slechter dan een simpele methode die aanneemt dat "de huidige trend doorzet". Hoe beroemder de expert, hoe nauwkeuriger was hij ook niet. Er waren ook "superforecasters" die met regelmaat goed zaten. Zij pasten alleen hun kansen aan als er nieuwe informatie binnenkwam, hielden hun eigen fouten bij en vermeden overmoed.

Ook de beleggingswedstrijd van de Britse Observer in 2012 is interessant. De aandelen die kat Orlando willekeurig koos, brachten in een jaar ongeveer 10,8% op. De experts bleven steken op ongeveer 3,5%. Dat betekent niet dat de kat beter belegt. Het betekent dat je niet moet geloven dat iemand een bijzonder vermogen heeft omdat hij in korte tijd een paar keer goed zat. Als er veel waarzeggers zijn, zit er wel iemand toevallig een paar keer achter elkaar goed, en mensen onthouden alleen de voorspellingen die uitkwamen.

3. De aandelenmarkt is een gigantisch openbaar laboratorium

De manier om het te toetsen is simpel. Leg vóór de uitkomst de inhoud van de voorspelling, de periode en het criterium vast, en herhaal dat lang. Als iemand dan met regelmaat beter scoort dan toeval en ook na aftrek van kosten de markt verslaat, is het de moeite waard om opnieuw te kijken. Zonder zulk bewijs is er geen reden om op grond van een paar verbazingwekkende treffers te geloven in een "vermogen om de toekomst te zien". De aandelenmarkt is, voordat het een plek is waar waarzeggers geld verdienen, een openbaar laboratorium dat de bewering "ik zie de toekomst" op de proef stelt.

Conclusie — Waarzeggers en ervaringen van vorige levens zijn creaties van hetzelfde brein

Bij de afzetting van voormalig president Yoon Suk-yeol zou een onderzoek onder 100 waarzeggers een trefkans van 18% hebben opgeleverd. Dat is lager dan de kans om bij gokken de helft goed te hebben.

Een ervaring van een vorig leven is het proces waarin het brein wordt meegesleept door suggesties als "Sluit je ogen en ga terug naar het verleden". Een profeet is iemand die uit zichzelf in die toestand raakt. De beelden die dan opkomen, zijn vaak historische series, nieuwsuitzendingen of YouTube-video's die men vroeger zag. Door "cryptomnesie", waarbij het brein de bron van informatie vergeet, verwart men ze met een openbaring.

Het brein kan de toestand van "niet weten" slecht verdragen. Daarom veroorzaakt het "confabulatie", waarbij het de lege plek van de toekomst vult met aannemelijke verhalen, en daaruit ontstaat valse zekerheid. En als er ook maar één ding uitkomt, worden vage uitspraken als "uit het oosten komt een belangrijk persoon" passend gemaakt bij de uitkomst. Als de slaapkwab wordt geprikkeld, kunnen er ook hallucinaties ontstaan waarbij tijd en ruimte vervormen en men een geestelijk wezen waarneemt. Dit is geen kwestie van geloof, maar een storing van het brein.