Oude beschavingen vóór de mensheid, de bewijzen? Een factcheck
Af en toe gaat het verhaal rond dat "er vóór de mensheid nog een andere hoogontwikkelde beschaving was". Het is niet zomaar een complottheorie: omdat er zelfs een artikel van NASA-wetenschappers aan wordt gekoppeld (de Silurische hypothese), verspreidt het zich behoorlijk geloofwaardig. Ook de bewijzen die zulke beweringen aanvoeren, bezorgen je allemaal kippenvel. De belangrijkste op een rij:
Ten eerste: in lagen van 56 miljoen jaar geleden zit een spoor van een plotselinge koolstofpiek (PETM), precies zoals bij onze Industriële Revolutie. Ten tweede: in Gabon in Afrika zijn sporen gevonden van een natuurlijke kernreactor die 1,7 miljard jaar geleden actief was (Oklo). Ten derde: radioactiviteit van kernproeven heeft een halfwaardetijd van 80 miljoen jaar, dus blijft ook na honderd miljoen jaar bestaan. Ten vierde: de aarde is een reusachtig gum, en hoe deugdzamer een beschaving, hoe grondiger haar sporen worden uitgewist, zodat je ze nooit vindt.
Als je het hoort, ga je denken: "Was die er echt?" Maar als je ze één voor één doorneemt, storten deze bewijzen grotendeels in.
Het eng klinkende punt dat het vaakst voorkomt: vroeger steeg koolstof net zo als nu, dus was er toen ook geen beschaving? Maar het is juist omgekeerd. De snelheid waarmee wij nu koolstof uitstoten, is 9 à 10 keer zo hoog als toen. Het is niet vergelijkbaar: wij gaan veel sneller. Juist dankzij dat "snelheidsverschil" kun je onderscheiden of de natuur of de mens het deed. In tegenstelling tot "het is zo identiek dat je het niet kunt onderscheiden" is de waarheid: "je kunt het onderscheiden omdat de snelheid verschilt". Juist het belangrijkste punt is omgekeerd verteld.
Ook de uitleg dat "plutonium van kernproeven een halfwaardetijd van 80 miljoen jaar heeft en dus na honderd miljoen jaar nog bestaat" hoor je vaak. Dat is een verwarring. Die van 80 miljoen jaar is Pu-244, terwijl wat kernproeven op de grond verspreiden Pu-239 is. Dat heeft een halfwaardetijd van slechts 24.000 jaar. Bovendien ontstaat dat Pu-244 van 80 miljoen jaar nauwelijks bij menselijke productie. Er is een groot, geloofwaardig getal op de verkeerde plek geplakt. Het getal is alleen opgeblazen om bang te maken.
Het verhaal van de natuurlijke reactor van 1,7 miljard jaar geleden wordt gebruikt als "zie je wel, toen was er ook al kernenergie". Maar die is niet door mensen gemaakt, die heeft de natuur vanzelf gemaakt. Het is dus een tegenbewijs: "zulke vreemde dingen ontstaan ook zonder mensen". Hier zit de typische tegenstrijdigheid van zulke beweringen. Aan de ene kant zeggen ze "als je iets vreemds ziet, moet je eerst aan de natuur denken", aan de andere kant raken ze opgewonden over het koolstofspoor: "is dat geen beschaving?". Ze overtreden de regel die ze zelf hebben opgesteld.
Dit is het belangrijkste punt. De twee NASA-wetenschappers die deze hypothese bedachten, schreven in hun artikel ronduit: "Wij beweren niet dat er vroeger een beschaving was." Het is niet "we hebben een oude beschaving gevonden", maar een denkoefening: "als die er was, hoe zou je haar sporen vinden?" Het echte doel is nadenken over methoden om buitenaardse beschavingen te vinden en over de sporen die wij nu op aarde achterlaten. Maar die waarschuwing, "dit is niet onze bewering", verdwijnt meestal, en alleen de verbeelding verspreidt zich, verpakt als echte ontdekking.
Eerst het grondstoffenprobleem. Als er een industriële beschaving was geweest, had die de kolen, olie en metalen in de bovenste aardlagen allang moeten opmaken, maar die zijn nog gewoon in onze handen. Dat betekent dat niemand ze vóór ons heeft gebruikt.
En kijk naar de maan. Op de maan is geen wind of regen, dus wat daar achterblijft, blijft wel honderd miljoen jaar. Toch is er op de maan geen enkel voorwerp van een oude beschaving gevonden.
En ook "de aarde wist alles uit" is overdreven. Planten van 300 miljoen jaar geleden, de millimeters dikke laag van het uitsterven van de dinosauriërs: die graven we echt op. Dat een beschaving op continentale schaal zonder één spoor volledig zou verdampen, is een geforceerde aanname.
Lees het origineel (Koreaans) →
Ten eerste: in lagen van 56 miljoen jaar geleden zit een spoor van een plotselinge koolstofpiek (PETM), precies zoals bij onze Industriële Revolutie. Ten tweede: in Gabon in Afrika zijn sporen gevonden van een natuurlijke kernreactor die 1,7 miljard jaar geleden actief was (Oklo). Ten derde: radioactiviteit van kernproeven heeft een halfwaardetijd van 80 miljoen jaar, dus blijft ook na honderd miljoen jaar bestaan. Ten vierde: de aarde is een reusachtig gum, en hoe deugdzamer een beschaving, hoe grondiger haar sporen worden uitgewist, zodat je ze nooit vindt.
Als je het hoort, ga je denken: "Was die er echt?" Maar als je ze één voor één doorneemt, storten deze bewijzen grotendeels in.
1. Koolstof steeg "precies zo"? — Het is juist omgekeerd
Het eng klinkende punt dat het vaakst voorkomt: vroeger steeg koolstof net zo als nu, dus was er toen ook geen beschaving? Maar het is juist omgekeerd. De snelheid waarmee wij nu koolstof uitstoten, is 9 à 10 keer zo hoog als toen. Het is niet vergelijkbaar: wij gaan veel sneller. Juist dankzij dat "snelheidsverschil" kun je onderscheiden of de natuur of de mens het deed. In tegenstelling tot "het is zo identiek dat je het niet kunt onderscheiden" is de waarheid: "je kunt het onderscheiden omdat de snelheid verschilt". Juist het belangrijkste punt is omgekeerd verteld.
2. Het verhaal over radioactiviteit — het verkeerde element erbij gehaald
Ook de uitleg dat "plutonium van kernproeven een halfwaardetijd van 80 miljoen jaar heeft en dus na honderd miljoen jaar nog bestaat" hoor je vaak. Dat is een verwarring. Die van 80 miljoen jaar is Pu-244, terwijl wat kernproeven op de grond verspreiden Pu-239 is. Dat heeft een halfwaardetijd van slechts 24.000 jaar. Bovendien ontstaat dat Pu-244 van 80 miljoen jaar nauwelijks bij menselijke productie. Er is een groot, geloofwaardig getal op de verkeerde plek geplakt. Het getal is alleen opgeblazen om bang te maken.
3. De Oklo-reactor — juist een bewijs dat er "geen beschaving was"
Het verhaal van de natuurlijke reactor van 1,7 miljard jaar geleden wordt gebruikt als "zie je wel, toen was er ook al kernenergie". Maar die is niet door mensen gemaakt, die heeft de natuur vanzelf gemaakt. Het is dus een tegenbewijs: "zulke vreemde dingen ontstaan ook zonder mensen". Hier zit de typische tegenstrijdigheid van zulke beweringen. Aan de ene kant zeggen ze "als je iets vreemds ziet, moet je eerst aan de natuur denken", aan de andere kant raken ze opgewonden over het koolstofspoor: "is dat geen beschaving?". Ze overtreden de regel die ze zelf hebben opgesteld.
4. Het artikel zelf zegt uitdrukkelijk: "dit is geen bewijs voor een beschaving"
Dit is het belangrijkste punt. De twee NASA-wetenschappers die deze hypothese bedachten, schreven in hun artikel ronduit: "Wij beweren niet dat er vroeger een beschaving was." Het is niet "we hebben een oude beschaving gevonden", maar een denkoefening: "als die er was, hoe zou je haar sporen vinden?" Het echte doel is nadenken over methoden om buitenaardse beschavingen te vinden en over de sporen die wij nu op aarde achterlaten. Maar die waarschuwing, "dit is niet onze bewering", verdwijnt meestal, en alleen de verbeelding verspreidt zich, verpakt als echte ontdekking.
Nog meer gaten
Eerst het grondstoffenprobleem. Als er een industriële beschaving was geweest, had die de kolen, olie en metalen in de bovenste aardlagen allang moeten opmaken, maar die zijn nog gewoon in onze handen. Dat betekent dat niemand ze vóór ons heeft gebruikt.
En kijk naar de maan. Op de maan is geen wind of regen, dus wat daar achterblijft, blijft wel honderd miljoen jaar. Toch is er op de maan geen enkel voorwerp van een oude beschaving gevonden.
En ook "de aarde wist alles uit" is overdreven. Planten van 300 miljoen jaar geleden, de millimeters dikke laag van het uitsterven van de dinosauriërs: die graven we echt op. Dat een beschaving op continentale schaal zonder één spoor volledig zou verdampen, is een geforceerde aanname.
